201703.28
Off
0

Czy nauczanie może być objęte ochroną praw autorskich?

Nie można traktować procesu nauczania jako efektu ubocznego dostarczenia autorskiego programu nauczania, gdyż to właśnie nauczanie stanowi kwintesencję przyjętych w umowie obowiązków, które z istoty wymagają starannego działania – orzekł 26 września 2016 r. Sąd Apelacyjny w Rzeszowie (sygn. akt III AUa 329/16).

Wyrok ten zapadł w sprawie, w której jedna ze stron prowadziła szkołę językową. Zdaniem sądu, poza uzyskiwaniem przychodu, celem tego rodzaju działalności jest nauczenie poszczególnych grup określonego języka. Nie ulega zatem wątpliwości, że klienci zgłaszali się do oferującego naukę nie w celu wysłuchania przygotowanego przez lektorów programu nauczania, lecz chcąc pozyskać nowe lub też utrwalić dotychczasowe umiejętności posługiwania się językiem obcym.

Jak wyjaśniał Sąd, to nie stworzenie samego programu nauczania było głównym przedmiotem umowy łączącej strony postępowania, lecz jego realizacja, i to w sposób uwzględniający szereg innych okoliczności, jak np. stopień zaawansowania znajomości języka obcego przez poszczególne osoby, potrzeby słuchaczy, z jednoczesnym zapewnieniem wymiernych efektów. Wysoce nieracjonalnym i nielogicznym byłoby zatrudnianie wykładowców wyłącznie w celu wygłoszenia przez nich materiału z określonej dziedziny wiedzy. Celem lektorów nie było zatem wygłoszenie wcześniej przygotowanego konspektu, lecz aktywne nauczanie osób, które oczekiwały od nich wymiernych rezultatów.

Utwór w rozumieniu prawa autorskiego w umowie o dzieło

Orzecznictwo Sądu Najwyższego stoi na stanowisku, że nie stanowi umowy o dzieło zobowiązanie do przeprowadzenia cyklu wykładów z określonej dziedziny wiedzy, których przedmiot pozostawiono do opracowania wykładowcy. Z takich umów nie wynika obiektywnie możliwy do osiągnięcia pewny rezultat. W judykaturze przyjmuje się, że przedmiotem umowy o dzieło może być utwór w rozumieniu ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, ale tylko wtedy, gdy uzgodniony wytwór niematerialny spełnia wszystkie przesłanki wymienione w powołanym przepisie, tj. stanowi rezultat pracy człowieka (twórcy), jest przejawem jego działalności twórczej i ma indywidualny charakter.

Wymogi dotyczące umowy o dzieło autorskie

Tak rozumiany utwór naukowy może stać się przedmiotem obrotu w formie przewidzianej przepisami prawa. Dokonuje się to w drodze zawieranych umów o dzieło autorskie. Umowa taka winna jednak spełniać wymogi pozwalające na jednoznaczną jej ocenę jako umowy o znaczeniu prawno-autorskim. Powinna ona ponadto określać zarówno rodzaj utworu, sposób jego ustalenia, metody jego rozporządzania (tzw. pola eksploatacji, o których więcej pisałem TUTAJ), jak i ustalać należne wynagrodzenie.

Wykład też może być utworem!

Należy podkreślić, iż nie sposób całkowicie wykluczyć możliwości uznania za utwór w rozumieniu przepisów prawa autorskiego dzieła o charakterze naukowym, będącym wynikiem podjętej działalności o charakterze naukowo-dydaktycznej. Utwór taki, z chwilą jego powstania, staje się przedmiotem ochrony przewidzianej w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Ustawa stanowi bowiem jednoznacznie wymogi powstania utworu łącząc je z chwilą ustalenia tj. uzewnętrznienia w formie pozwalającej na percepcję ze strony innych osób, a nie tylko samego twórcy (więcej o tym zagadnieniu przeczytasz TUTAJ). Utworem spełniającym podane wymagania może być więc również i wykład ustanowiony z chwilą jego zapisania czy wygłoszenia.

Działania odtwórcze nie podlegają ochronie!

Warto przypomnieć stanowisko Sądu Najwyższego z 4 czerwca 2014 r. (sygn. akt II UK 548/13) sprowadzające się do stwierdzenia, że ochronie prawa autorskiego nie podlegają działania o charakterze odtwórczym, polegające na wykonywaniu czynności wymagających określonej wiedzy oraz zdolności do jej przekazania.

Wykładowcy zaś, oprócz przygotowania zajęć i ich przeprowadzenia, zobowiązani są do przeprowadzania sprawdzianów i egzaminu końcowego. Istotą tych czynności jest zweryfikowanie wiedzy uczniów, co jest immanentnie związane z procesem nauczania.

Podobne wpisy / similar posts:
Duża nowelizacja prawa autorskiego Prezydent RP podpisał 5 października 2015 roku tzw. „dużą” nowelizację ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Przypatrzmy się poszczególnym z...
Gdy zamówiony utwór ma wady… Na podstawie umowy o dzieło, zamawiający może zlecić wykonanie konkretnego utworu. W zapisach umowy definiuje pożądane cechy utworu oraz istotne dla o...
Naruszenie patentu. Jakie możliwości obrony ma upr... Tworząc wynalazek warto złożyć wniosek o udzielenie patentu. Prawo daje twórcy wiele uprawnień, które pozwalają mu osiągać korzyści majątkowe dzięki s...
Prawa autorskie do utworu stworzonego przez Pracow... W artykule tym poruszę istotne zagadnienie, dotyczące nabycia przez Pracodawcę praw autorskich do utworu stworzonego przez Pracownika, tzw. „utworu pr...