Nowe zasady funkcjonowania fundacji rodzinnej

Nowe zasady funkcjonowania fundacji rodzinnej

Zgodnie z art. 143 ustawy o fundacji rodzinnej nastąpił pierwszy ustawowy przegląd funkcjonowania tej instytucji.

Proponowane zmiany mają nie tylko uporządkować praktykę funkcjonowania fundacji rodzinnej, ale również mocniej zaakcentować podstawowy cel – sukcesję i wielopokoleniowe zarządzanie majątkiem rodzinnym.

29 września 2026 roku Rada Ministrów przyjęła dokument tego przeglądu, który obejmuje 3 lata obowiązywania ustawy i zawiera rekomendacje dotyczące kwestii ustrojowych, organizacyjnych i podatkowych.

Cel sukcesyjny

Jednym z najważniejszych kierunków proponowanych zmian jest silniejsze wyrażenie sukcesyjnego charakteru fundacji rodzinnej.

Zgodnie z ustawą fundacja rodzinna ma służyć gromadzeniu mienia, zarządzaniu nim w interesie beneficjentów oraz spełnianiu świadczeń na ich rzecz.

Ochrona wierzycieli i granice ochrony majątku

Kolejnym istotnym zagadnieniem pozostaje relacja pomiędzy funkcją ochronną fundacji rodzinnej a prawami wierzycieli fundatora.

Obecnie ustawa przewiduje szczególne zasady odpowiedzialności fundacji za zobowiązania fundatora istniejące przed jej ustanowieniem, a także szczególne rozwiązania dotyczące zobowiązań alimentacyjnych.

Kierunek zmian należy postrzegać jako dążenie do lepszego wyważenia dwóch wartości: z jednej strony ochrony majątku rodzinnego i skuteczności sukcesji , z drugiej zaś – ochrony praw wierzycieli.

Fundacja rodzinna w organizacji

Fundacja rodzinna w organizacji powstaje już z chwilą sporządzenia aktu założycielskiego albo ogłoszenia testamentu. Może zarządzać majątkiem, nabywać prawa, zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywana.

Aktualnie zasadą jest, że reprezentuje ją fundator albo pełnomocnik powołany przez fundatora, a w określonych przypadkach zarząd.

W ramach przeglądu przewidziano doprecyzowanie zasad reprezentacji fundacji rodzinnej w organizacji. 

To przykład zmiany technicznej, która może mieć praktyczne znaczenie dla bezpieczeństwa czynności dokonywanych przed wpisem fundacji do rejestru.

Fundusz założycielski

Istotnym elementem reformy mają być zasady dotyczące funduszu założycielskiego.

Obecnie statut musi określać wartość funduszu założycielskiego, a fundator zobowiązany jest do wniesienia mienia przeznaczonego na jego pokrycie.

Doświadczenie z pierwszych lat obowiązywania ustawy wskazały jednak na  potrzebę doprecyzowania zasad dotyczących funduszu, w szczególności w  zakresie możliwość zmiany jego wysokości oraz relacji między funduszem a majątkiem fundacji rodzinnej.

Regulacja powinna zapewniać z jednej strony bezpieczeństwo konstrukcji fundacji, z drugiej zaś wystarczającą elastyczność, pozwalającej na prowadzenie długoterminowej polityki majątkowej.

Dodatkowe organy o charakterze doradczym

Obecny model fundacji opiera się na zarządzie, radzie nadzorczej (jeżeli została ustanowiona) oraz zgromadzeniu beneficjentów.

W praktyce rodziny posiadające duże przedsiębiorstwa lub rozbudowany majątek często potrzebują dodatkowego forum, które niekoniecznie powinno posiadać kompetencje władcze.

Taki dodatkowy organ doradczy mógłby pełnić funkcję family council, rady rodzinnej lub komitetu inwestycyjnego, bez automatycznego przejmowania kompetencji zarządu.

Podsumowanie

Fundacja rodzinna ma być nadal instrumentem sukcesji międzypokoleniowej, ochrony i długoterminowego zarządzania majątkiem, ale jednocześnie jej funkcjonowanie ma zostać bardziej precyzyjnie uregulowane.

W praktyce oznacza to możliwe zmiany dotyczące celu sukcesyjnego, odpowiedzialności wobec wierzycieli, reprezentacji fundacji w organizacji, funduszu założycielskiego oraz możliwości tworzenia dodatkowych organów doradczych.

Kancelaria Szołajski Legal Group wspiera firmy rodzinne w skutecznym planowaniu i przeprowadzaniu procesów sukcesyjnych oraz  przygotowuje je do utworzenia fundacji rodzinnych.

Zapraszamy do kontaktu!