Autor: Content Manager

Prezes UOKiK opublikował 16 grudnia 2019 r. Stanowisko w sprawie skutków orzeczenia TSUE z 3 października 2019 r. w sprawie Państwa Dziubak dla umów kredytu walutowego zawieranych przez konsumentów z innymi bankami.

W ocenie Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów:

1. Skutki wyroku TSUE odnoszą się do każdej umowy zawierającej klauzule niedozwolone.
2. Banki nie mogą żądać wynagrodzenia za korzystanie z kapitału w przypadku unieważnienia umowy.

Prezes UOKiK jednoznacznie podkreśla, że orzeczenie TSUE ma znacznie nie tylko dla sprawy Państwa Dziubak, ale również dla innych spraw rozstrzyganych przez Sądy, w których zastosowanie mają przepisy prawa UE interpretowane przez Trybunał!

W swoim stanowisku stwierdza ponadto, że unieważnienie umowy możliwe jest tylko za zgodą konsumenta i takie rozwiązanie często może być dla konsumenta korzystne.

Poza tym, w ocenie Prezesa UOKiK, nie można stosować przepisu kodeksu cywilnego odnoszącego się do średniego kursu NBP w miejsce nieważnych, niedozwolonych postanowień umów kredytowych w CHF!

Odnosząc się do żądań banków o wynagrodzenia za korzystanie z kapitału oraz odsetek, gdy sąd unieważni umowę o kredyt hipoteczny wyrażony w walucie obcej, Prezes UOKiK nie widzi żadnych podstaw prawnych, aby banki były uprawnione do żądania jakichkolwiek sum pieniężnych od swoich klientów.

W stanowisku Prezes UOKiK jednoznacznie stwierdza, iż formułowanie roszczeń banków wobec konsumentów o wynagrodzenie za korzystnie z kapitału lub odsetek jest sprzeczne z Dyrektywą 93/13/EWG, której celem jest zapewnienie ochrony konsumentów!

Sąd Apelacyjny w Krakowie oddalił apelację Banku BPH i odfrankowił umowę kredytu CHF zawartą w 2005 r. przez GE Money Bank. Wyrok z 18 września 2019 r. jest prawomocny!

Stanowisko Sądu Okręgowego

Powództwo frankowiczów uwzględnił 12 grudnia 2017 r. Sąd Okręgowy w Krakowie. Nakazał bankowi usunięcie z umowy mechanizmu indeksacji zadłużenia do franków szwajcarskich CHF.

Umowa kredytu została odfrankowiona i kredytobiorcy spłacają raty w oparciu o faktycznie udzielony kapitał w złotówkach PLN, z pozostawieniem oprocentowania LIBOR oraz marży jak dla kredytu we frankach szwajcarskich.

Dodatkowo Sąd Okręgowy w Krakowie zasądził na rzecz frankowiczów zwrot nadpłaty rat kredytowych na kwotę prawie 65.000 zł.

Sąd Apelacyjny: klauzula indeksacyjna jest abuzywna

Rozpatrując apelację banku, Sąd Apelacyjny w Krakowie potwierdził słuszność wywodów Sądu Okręgowego i oddalił apelację.

Sąd Apelacyjny potwierdził, iż „klauzula indeksacyjna zawarta w umowie kredytu jest abuzywna jak również jest sprzeczna z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumentów – frankowiczów”.

Zdaniem Sądu Apelacyjnego, Sąd Okręgowy słusznie uznał, że kredyt miał charakter złotówkowy, a nie walutowy. Fakt, że jest to kredyt udzielony w złotówkach wynika z treści umowy kredytu, a indeksacja do franka szwajcarskiego służyła tylko do rozliczenia.

Podsumowanie

Jak wskazują Sądy obu instancji, kredyt udzielony frankowiczom miał być spłacany w złotówkach. Kredytobiorcom nigdy nie wypłacono kredytu we frankach szwajcarskich CHF, a cel udzielonego kredytu dotyczył zapłaty w złotówkach.

Sąd Apelacyjny potwierdził, iż umowa kredytu musi zostać odfrankowiona. Kredyt został udzielony w złotówkach i oprocentowany według stawki LIBOR (dla franka szwajcarskiego) dodając do kosztów marżę banku.

Sąd Najwyższy stanął w obronie frankowiczów. Po kasacji banku, 29 października 2019 r. SN nakazał zwrot sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd Apelacyjny w Białymstoku (sygn. akt IV CSK 309/19). Decyzję uzasadnił potrzebą uwzględnienia w orzeczeniu wyroku TSUE z 3 października 2019 r.

Możliwość odwalutowania kredytu

Zdaniem Sądu Najwyższego, przy ponownym rozpoznaniu sprawy, Sąd Apelacyjny winien wziąć pod uwagę możliwość odwalutowania umowy kredytu poprzez wykreślenie z niej klauzul waloryzacyjnych, jako niedozwolonych postanowień umownych. W takim przypadku umowa kredytu denominowanego mogłaby być uznana za umowę kredytu w złotych polskich, a nie we frankach szwajcarskich, z jednoczesnym przyjęciem oprocentowania określonego w umowie, tj. stopy LIBOR.

Sąd Najwyższy podkreślił, że usunięcie z umowy klauzuli dotyczącej denominacji kredytu we frankach szwajcarskich, nie musi spowodować nieważności całej umowy kredytu. Istnieje możliwość utrzymania takiej umowy kredytu w mocy jako kredytu złotówkach.

Z uwagi na fakt, iż w analizowanej umowie tylko jeden raz wskazano franki szwajcarskie jako walutę kredytu, może on zostać uznany za złotówkowy oprocentowany według stawki LIBOR (dla franków szwajcarskich).

Zatem, w ocenie Sądu Najwyższego kredyt został udzielony w złotówkach. Wpisanie franków szwajcarskich jako waluty kredytu jest „tylko niezasługującym na ochronę kamuflażem rzeczywistych intencji”.

Wskazując abuzywność postanowień umowy dotyczących obliczania rat kredytu przeliczanych na złotówki po kursie sprzedaży waluty kredytu obowiązującym w banku, zgodnie z tabelą kursów banku ogłaszaną w jego siedzibie na koniec dnia spłaty, Sąd Najwyższy stwierdził, że bank dysponował prawem do jednostronnego, niczym nieograniczonego ustalania wysokości rat kredytowych. Takie działanie banku skutkowało naruszeniem interesów konsumenta, w szczególności interesu ekonomicznego i wystawiało konsumenta na nieograniczone ryzyko kredytowe.

Podsumowanie

Przedmiotowy wyrok jest niezwykle istotny. Daje możliwość odwalutowania przez sąd umowy kredytu denominowanego tj. kredytu, w którym jako walutę kredytu bank wpisał „franki szwajcarskie”.

Sąd Okręgowy w Warszawie V Wydział Cywilny Odwoławczy (sygn. akt V Ca 1979/18), 20 listopada 2019 r. oddalił apelację Banku PKO BP S.A. od wyroku unieważniającego w całości umowę kredytu „Własny Kąt”.

Sąd I instancji – Sąd Rejonowy dla Warszawy Mokotowa w wyroku z 3 kwietnia 2018 r. (sygn. akt XVI C 716/17) stwierdził nieważność umowy kredytu z uwagi na abuzywność klauzuli przeliczeniowej przy zastosowaniu kursu obowiązującego w banku.

Przedmiotowa sprawa dotyczyła kredytu denominowanego udzielonego przez Bank PKO BP S.A. z 15 października 2008 r.

Sąd Rejonowy uznał, iż kwestionowane klauzule nie wiążą konsumenta, a wobec braku możliwości ich zastąpienia, w umowie brak jakichkolwiek podstaw do ustalenia sposobu przeliczenia kwot wyrażonych w (…) na PLN i odwrotnie.

Oddalając apelację banku, Sąd Okręgowy w całości przyznał rację frankowiczom i Sądowi Rejonowemu, który rozpatrywał sprawę w I Instancji.

Tak samo, jak Sąd Rejonowy, Sąd Okręgowy uznał za abuzywną klauzulę przeliczeniową z CHF na PLN.

Zdaniem Sądów obu instancji wypłacone przez frankowicza środki pieniężne w złotych należy uznać za świadczenie nienależne!

Sądy obu instancji uznały umowę kredytu za niewykonaną, a zatem nieważną.

Wyrok jest prawomocny!